Туберкулез – адамзат тарихындағы ең қауіпті жұқпалы аурулардың бірі. Бұл ауруды Mycobacterium tuberculosis деп аталатын бактерия қоздырады. Көбінесе өкпені зақымдайтын бұл дерт басқа да мүшелерге әсер етуі мүмкін. Туберкулез ауа арқылы таралатындықтан, қоғам үшін аса қауіпті инфекциялық аурулардың қатарына жатады. Дегенмен дер кезінде алдын алу шараларын жүргізу арқылы оның таралуын азайтуға және адам өмірін сақтап қалуға болады. Сондықтан туберкулездің алдын алу мәселесі әрбір адам үшін маңызды.
Туберкулездің негізгі жұғу жолы – ауа-тамшы арқылы таралуы. Ауру адам жөтелгенде, түшкіргенде немесе сөйлескенде бактериялар ауаға бөлінеді. Сол бактериялар сау адамның тыныс алу жолдары арқылы ағзаға енеді. Әсіресе иммунитеті әлсіз адамдар, балалар және қарттар бұл ауруды жұқтыру қаупіне көбірек ұшырайды. Сондықтан аурудың алдын алу үшін ең алдымен тазалық пен сақтық шараларын сақтау қажет.
Туберкулездің алдын алудағы ең тиімді тәсілдердің бірі – вакцинация. Жаңа туған нәрестелерге салынатын БЦЖ екпесі баланы туберкулездің ауыр түрлерінен қорғайды. Бұл вакцина ағзаның ауруға қарсы иммунитетін қалыптастырады. Сондықтан екпе алудан бас тартпай, балаларды уақытылы вакцинациялау маңызды.
Дұрыс тамақтану мен салауатты өмір салты да туберкулездің алдын алуда үлкен рөл атқарады. Адам ағзасының иммунитеті мықты болса, ауру қоздырғыштарына қарсы тұру қабілеті жоғары болады. Сол себепті күнделікті тағам құрамында дәрумендерге бай көкөністер мен жемістер, ет, сүт өнімдері жеткілікті болуы қажет. Сонымен қатар таза ауада серуендеу, спортпен шұғылдану және жеткілікті ұйқы денсаулықты нығайтады. Темекі шегу мен алкогольді пайдалану өкпеге зиян келтіріп, туберкулездің пайда болу қаупін арттырады.
Тазалық сақтау – аурудың таралуын болдырмаудың маңызды жолдарының бірі. Үй-жайларды жиі желдетіп, күн сәулесінің түсуін қамтамасыз ету қажет. Себебі туберкулез бактериялары қараңғы әрі ылғалды жерде ұзақ сақталады. Адамдар көп жиналатын орындарда санитарлық талаптарды сақтау да маңызды. Жеке бас гигиенасын орындау, жөтелгенде ауызды жабу және қолды жиі жуу инфекцияның таралуын азайтады.
Туберкулезді ерте анықтау да аса маңызды. Аурудың алғашқы белгілеріне ұзақ уақыт жөтелу, дене қызуының көтерілуі, әлсіздік, тәбеттің төмендеуі, салмақ жоғалту және түнде терлеу жатады. Осындай белгілер байқалса, дереу дәрігерге қаралу қажет. Уақытында анықталған туберкулез толық емделеді. Ал кеш анықталған жағдайда ауру асқынып, басқа адамдарға жұғу қаупі артады.
Мектептерде және қоғамдық орындарда халыққа түсіндіру жұмыстарын жүргізудің де маңызы зор. Адамдар туберкулездің жұғу жолдарын, белгілерін және алдын алу шараларын жақсы білуі керек. Денсаулық туралы білім адамның өзіне және айналасындағы адамдарға жауапкершілікпен қарауына көмектеседі.
Қорытындылай келе, туберкулез – қауіпті, бірақ алдын алуға болатын ауру. Одан сақтану үшін вакцина алу, дұрыс тамақтану, салауатты өмір салтын ұстану, тазалық сақтау және уақытылы медициналық тексеруден өту қажет. Әр адам өз денсаулығына жауапкершілікпен қараса, қоғамда бұл аурудың таралуын азайтуға болады. Денсаулық – ең қымбат қазына, сондықтан оны сақтау әркімнің басты міндеті.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық
бақылау департаментінің басшы орынбасары А.Еркінбекова
