Бруцеллез – адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардың бірі. Бұл ауруды Brucella тобына жататын бактериялар қоздырады. Ауру көбінесе ірі қара малда, қой-ешкіде, шошқада және түйеде кездеседі. Бруцеллез адам ағзасына жануарлардан жұғып, денсаулыққа үлкен қауіп төндіреді. Әсіресе ауыл шаруашылығымен айналысатын адамдар, мал дәрігерлері, малшылар мен ет-сүт өнімдерін өңдеу саласында жұмыс істейтін азаматтар бұл ауруды жұқтыру қаупі жоғары топқа жатады. Сондықтан бруцеллездің алдын алу шараларын сақтау – қоғам денсаулығын қорғаудың маңызды бағыты.
Бруцеллездің негізгі жұғу жолдары әртүрлі. Адам ауру малмен тікелей байланыс жасағанда, оның қаны, сүті немесе еті арқылы жұқтыруы мүмкін. Сонымен қатар қайнатылмаған сүт пен толық піспеген ет өнімдерін пайдалану да инфекцияның таралуына себеп болады. Кей жағдайларда бактериялар тыныс алу жолдары арқылы да ағзаға енуі мүмкін. Сондықтан бұл аурудың алдын алу үшін санитарлық-гигиеналық талаптарды қатаң сақтау қажет.
Ең алдымен, мал шаруашылығында ветеринариялық бақылауды күшейту маңызды. Әрбір мал тұрақты түрде тексерістен өтіп, бруцеллезге қарсы зертханалық талдау жасалуы керек. Ауру анықталған жағдайда жұқтырған малды басқа жануарлардан бөліп, арнайы шаралар қолдану қажет. Сонымен бірге малды уақытылы вакцинациялау аурудың таралуын азайтады. Вакцинация – бруцеллездің алдын алудағы ең тиімді әдістердің бірі.
Адамдардың жеке бас гигиенасын сақтауы да үлкен рөл атқарады. Малмен жұмыс істеген кезде арнайы қорғаныш киімдерін, қолғап пен маска қолдану қажет. Қолды сабынмен мұқият жуу, жұмыс орнын таза ұстау инфекция қаупін төмендетеді. Әсіресе мал төлдету кезінде немесе ауру малды күткенде сақтық шараларын күшейткен жөн.
Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі де аса маңызды. Сүтті міндетті түрде қайнатып ішу керек, ал ет өнімдерін толық пісіріп пайдалану қажет. Себебі жоғары температура бактерияларды жояды. Базарлар мен дүкендерде сатылатын ет пен сүт өнімдерінің ветеринариялық тексеруден өткеніне көз жеткізу қажет. Сапасыз немесе тексерілмеген өнімдерді тұтыну адам денсаулығына үлкен қауіп әкелуі мүмкін.
Бруцеллездің алдын алуда халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізудің маңызы зор. Адамдар бұл аурудың белгілері, жұғу жолдары және сақтану тәсілдері туралы жеткілікті ақпарат алуы тиіс. Мектептерде, ауылдық жерлерде және бұқаралық ақпарат құралдары арқылы санитарлық-ағарту жұмыстарын ұйымдастыру халықтың сауаттылығын арттырады.
Егер адамда дене қызуының көтерілуі, әлсіздік, буындардың ауруы, тершеңдік сияқты белгілер байқалса, дереу дәрігерге қаралу қажет. Уақытылы анықталған ауру емдеуге жақсы көнеді. Ал емделмеген жағдайда бруцеллез созылмалы түрге айналып, адамның еңбекке қабілеттілігіне зиян келтіруі мүмкін.
Қорытындылай келе, бруцеллез – қауіпті жұқпалы аурулардың бірі. Одан сақтану үшін ветеринариялық бақылауды күшейту, малды вакцинациялау, тағам қауіпсіздігін сақтау және жеке гигиена ережелерін орындау қажет. Сонымен қатар халықтың медициналық сауаттылығын арттыру арқылы бұл аурудың таралуын азайтуға болады. Денсаулық – адам өміріндегі ең басты байлық, сондықтан әр адам өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы тиіс.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық
бақылау департаменті басшысы Н.Нышанов
