Адам денсаулығы – қоғамның ең басты байлығы. Әсіресе жас ұрпақтың денсаулығын сақтау – мемлекет пен ата-ананың маңызды міндеттерінің бірі. Оқушылардың дұрыс тамақтануы олардың денесінің өсіп-жетілуіне, ақыл-ойының дамуына және оқу үлгеріміне тікелей әсер етеді. Алайда қазіргі кезде тағам сапасының төмендеуі, санитарлық талаптардың сақталмауы және фастфуд өнімдерінің көбеюі салдарынан балалар арасында тамақтан улану жағдайлары жиі кездеседі. Сондықтан оқушыларды тамақтан уланудан қорғау үшін алдын алу шараларын жан-жақты ұйымдастыру қажет.
Тамақтан улану – сапасыз немесе бұзылған тағамды тұтыну нәтижесінде пайда болатын ауру. Ол адам ағзасына зиянды бактериялар, вирустар немесе улы заттар түскен кезде туындайды. Уланған адамның іші ауырып, жүрегі айнып, құсу, іш өту, дене қызуының көтерілуі сияқты белгілер байқалады. Кей жағдайда улану өте ауыр өтіп, денсаулыққа үлкен қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан бұл мәселенің алдын алу аса маңызды.
Оқушыларды тамақтан уланудан сақтаудың ең басты жолы – сапалы әрі қауіпсіз тағам пайдалану. Мектеп асханаларында дайындалатын тағамдардың тазалығы мен сапасына ерекше көңіл бөлінуі керек. Азық-түліктердің жарамдылық мерзімі міндетті түрде тексеріліп, дұрыс жағдайда сақталуы қажет. Әсіресе сүт өнімдері, ет тағамдары және тез бұзылатын өнімдер арнайы температурада сақталмаса, қауіпті бактериялар көбейеді. Сондықтан мектеп асханаларында санитарлық талаптардың қатаң сақталуы өте маңызды.
Жеке бас гигиенасын сақтау да тамақтан уланудың алдын алудың негізгі шарттарының бірі. Оқушылар тамақ ішер алдында және далада ойнап келгеннен кейін қолдарын сабындап жууы тиіс. Өйткені лас қол арқылы түрлі микробтар тағамға түсіп, ауру тудыруы мүмкін. Сонымен қатар жеміс-жидек пен көкөністерді мұқият жуып пайдалану қажет. Көптеген жұқпалы аурулар жуылмаған тағам арқылы таралады.
Балалардың дұрыс тамақтану мәдениетін қалыптастыру маңызды рөл атқарады. Қазіргі кезде көптеген оқушылар чипсы, газдалған сусындар, фастфуд сияқты зиянды тағамдарды жиі пайдаланады. Мұндай өнімдер ағзаға қажетті дәрумендерді бермейді әрі асқазан ауруларына себеп болуы мүмкін. Сондықтан ата-аналар мен мұғалімдер балаларға пайдалы тағамдардың маңызын түсіндіріп, дұрыс тамақтануға үйретуі керек. Ас мәзірінде көкөніс, жеміс-жидек, сүт өнімдері, ет пен балық тағамдары жеткілікті болуы қажет.
Мектеп пен отбасының бірлескен жұмысы да маңызды. Ата-аналар балаларға үйден сапалы тағам беріп, олардың қай жерден және қандай тағам сатып алатынын бақылауы керек. Ал мектеп әкімшілігі асханалардың жағдайын үнемі тексеріп, санитарлық ережелердің орындалуын қадағалауы тиіс. Медициналық қызметкерлер де оқушылар арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, дұрыс тамақтану туралы ақпарат беруі қажет.
Сонымен қатар тамақтан улану белгілері байқалған жағдайда уақытты жоғалтпай дәрігерге қаралу керек. Ерте көрсетілген медициналық көмек ауыр асқынулардың алдын алады. Өз бетінше емделу кейде денсаулыққа одан да көп зиян тигізуі мүмкін.
Қорытындылай келе, оқушыларды тамақтан уланудан сақтау үшін санитарлық тазалықты сақтау, сапалы тағам пайдалану, жеке бас гигиенасын орындау және дұрыс тамақтану мәдениетін қалыптастыру қажет. Денсаулығы мықты бала ғана жақсы білім алып, ел болашағына үлес қоса алады. Сондықтан әрбір адам балалардың денсаулығына жауапкершілікпен қарап, олардың қауіпсіз әрі пайдалы тағам тұтынуына жағдай жасауы тиіс.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық
бақылау департаменті басшысы Н.Нышанов
