Адам денсаулығы – қоғамның ең басты байлығы. Денсаулығы мықты адам ғана білім алып, еңбек етіп, ел дамуына өз үлесін қоса алады. Сондықтан әрбір азамат өз денсаулығына жауапкершілікпен қарап, түрлі аурулардың алдын алу жолдарын білуі қажет. Қазіргі таңда әлемде жұқпалы және жұқпалы емес аурулардың көптеген түрлері кездеседі. Олардың кейбірі адамнан адамға тез таралып, жаппай сырқаттануға себеп болуы мүмкін. Осыған байланысты аурулардың таралу жолдарын білу және сақтық шараларын сақтау ерекше маңызды.
Жұқпалы аурулар – бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар және паразиттер арқылы пайда болатын аурулар. Мұндай аурулар бір адамнан екінші адамға немесе қоршаған орта арқылы таралады. Тұмау, қызылша, желшешек, көкжөтел, ішек инфекциялары сияқты аурулар жұқпалы аурулардың қатарына жатады. Бұл аурулардың таралу жылдамдығы әртүрлі болғанымен, олардың барлығы адам денсаулығына қауіп төндіреді.
Аурулардың ең кең таралған жолдарының бірі – ауа-тамшы арқылы жұғу. Жөтелгенде, түшкіргенде немесе сөйлескенде ауаға көзге көрінбейтін ұсақ тамшылар бөлінеді. Егер сол тамшылардың құрамында ауру қоздырғыштары болса, оларды басқа адамдар жұқтыруы мүмкін. Тұмау, коронавирус инфекциясы, қызылша және көкжөтел сияқты аурулар көбінесе осы жолмен таралады. Сондықтан науқас адаммен арақашықтық сақтау, бөлмені жиі желдету және жеке гигиена ережелерін сақтау аурудың таралу қаупін азайтады.
Жұқпалы аурулар лас қол, тұрмыстық заттар және тағам арқылы да таралуы мүмкін. Адам қолын жумай тамақ ішкенде немесе ластанған заттарды ұстағаннан кейін бетіне тигізгенде түрлі инфекциялар ағзаға енеді. Әсіресе ішек ауруларының таралуында бұл фактордың маңызы зор. Сондықтан балалар мен ересектерге қолды сабынмен жиі жуу, жеміс-жидек пен көкөністерді мұқият тазалау және тек таза ауыз суды пайдалану ұсынылады.
Кейбір аурулар жануарлар арқылы таралады. Мұндай аурулар зооноздық инфекциялар деп аталады. Мысалы, құтыру ауруы ауру жануардың тістеуі немесе сілекейі арқылы жұғуы мүмкін. Сонымен қатар кенелер мен масалар арқылы таралатын инфекциялар да бар. Сондықтан табиғат аясында демалғанда сақтық шараларын сақтау және жануарлармен қарым-қатынаста абай болу қажет.
Қан арқылы таралатын аурулар да қоғам үшін үлкен қауіп тудырады. Мұндай ауруларға вирусты гепатиттердің кейбір түрлері мен басқа да инфекциялар жатады. Олар көбінесе зарарсыздандырылмаған медициналық құралдар, қан құю немесе басқа да биологиялық сұйықтықтар арқылы берілуі мүмкін. Сондықтан медициналық мекемелерде санитарлық талаптардың қатаң сақталуы өте маңызды.
Аурулардың таралуына қоршаған ортаның тазалығы да әсер етеді. Қоқыстың уақытында шығарылмауы, лас су көздері және санитарлық талаптардың сақталмауы түрлі инфекциялық аурулардың көбеюіне жағдай жасайды. Сондықтан әр адам өзі тұратын ортаның тазалығына көңіл бөліп, қоғамдық орындарда тазалық мәдениетін сақтауы қажет.
Аурулардың алдын алуда вакцинацияның рөлі ерекше. Вакцина адам ағзасында белгілі бір ауруларға қарсы иммунитет қалыптастырып, инфекцияның ауыр түрлерінен қорғайды. Бүгінде көптеген қауіпті аурулардың таралуы екпе жұмыстарының арқасында азайып отыр. Сондықтан дәрігерлер ұсынған вакцинациядан уақытылы өту маңызды болып саналады.
Дұрыс тамақтану, тұрақты дене белсенділігі, жеткілікті ұйқы және жеке бас гигиенасын сақтау да аурулардың алдын алудың тиімді жолдары болып табылады. Иммунитеті мықты адамның ағзасы түрлі инфекцияларға төзімді келеді. Сол себепті салауатты өмір салтын ұстану әрбір адамның күнделікті әдетіне айналуы тиіс.
Қорыта айтқанда, аурулардың таралу жолдарын білу – денсаулықты сақтаудың алғашқы қадамы. Ауа-тамшы, тағам, су, жануарлар немесе қан арқылы таралатын инфекциялардан сақтану үшін қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтау жеткілікті. Денсаулыққа жауапкершілікпен қарау, тазалық сақтау және алдын алу шараларын орындау арқылы көптеген аурулардың таралуына тосқауыл қоюға болады. Әр адамның денсаулығы – өз қолында, ал сау қоғам – елдің жарқын болашағының кепілі.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық
бақылау департаменті басшысы Н.Нышанов
