Адам папилломасы вирусына (АПВ) қарсы вакцинациялау – жатыр мойны обырының және АПВ-мен байланысты басқа да қатерлі ісіктердің алдын алудың маңызды шараларының бірі. Вакцинация ағзаның иммундық жүйесін вирустың қауіпті түрлерін тануға үйретіп, болашақта инфекция жұқтыру қаупін төмендетеді.
АПВ-ға қарсы вакцинациялау үшін төрт валентті вакцина қолданылуы мүмкін. Төрт валентті вакцина АПВ-ның 6, 11, 16 және 18 типтерінен қорғайды. Оның құрамындағы 16 және 18 типтері жатыр мойны обырының көптеген жағдайларымен байланысты болса, 6 және 11 типтері көбіне жыныс мүшелеріндегі сүйелдердің пайда болуына себеп болады.
АПВ вакцинасының құрамы қандай?
АПВ-ға қарсы вакциналардың құрамында тірі вирус та, инфекция туғызуға қабілетті толық вирус та жоқ. Олардың құрамында вирустың сыртқы қабығына ұқсас, иммундық жауап қалыптастыратын арнайы ақуыздық бөлшектер – вирус тәрізді бөлшектер (VLP) пайдаланылады.
Бұл бөлшектер ағзаға вирусты тануға және оған қарсы антиденелер қалыптастыруға көмектеседі. Олар өздігінен көбейе алмайды және АПВ инфекциясын тудырмайды. Сондықтан вакцинация нәтижесінде адам адам папилломасы вирусын жұқтырмайды.
АПВ-ға қарсы вакцинаның тиімділігі
Қазіргі таңда әлемнің әртүрлі елдерінде АПВ-ға қарсы бірнеше вакцина түрі қолданылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, олардың барлығы дерлік жатыр мойны обырының дамуына жиі қатысы бар жоғары онкогенді АПВ-ның 16 және 18 типтерінен қорғайды. Вакциналардың қамтитын вирус типтері олардың түріне қарай ерекшеленеді.
Вакцинацияның тиімділігі адам вируспен кездеспей тұрып егілген кезде жоғары болады. Сондықтан АПВ-ға қарсы екпе көбіне жасөспірімдерге ұсынылады. Дегенмен вакцинацияның жас мөлшері мен дозалар саны ұлттық иммундау бағдарламасына және адамның жеке жағдайына байланысты белгіленеді.
АПВ-ға қарсы вакцина бар инфекцияны емдемейді және бұрыннан пайда болған обыр алды өзгерістерді жоймайды. Оның негізгі мақсаты – болашақта қауіпті вирус түрлерімен жұқтырудың және сол инфекциялардан туындауы мүмкін аурулардың алдын алу.
Вакцинацияның қауіпсіздігі
АПВ-ға қарсы вакциналар халықаралық деңгейде зерттеліп, қауіпсіздігі мен тиімділігі бағаланған. Вакцинадан кейін екпе салынған жерде ауырсыну, қызару немесе ісіну, қысқа уақытқа созылатын бас ауруы, дене қызуының көтерілуі сияқты жеңіл реакциялар байқалуы мүмкін. Ауыр аллергиялық реакциялар өте сирек кездеседі.
Екпе алдында медицина қызметкері адамның денсаулық жағдайын, бұрынғы вакцинация кезінде болған реакцияларын және вакцина құрамына қатысты белгілі аллергияларын бағалайды. Вакцинация туралы шешімді қолданыстағы медициналық ұсынымдарға сәйкес қабылдау қажет.
Неліктен вакцинациямен қатар скринингтен өту керек?
АПВ-ға қарсы вакцинация жатыр мойны обырының даму қаупін едәуір төмендеткенімен, аурудың барлық жағдайынан толық қорғамайды. Себебі вакциналар АПВ-ның барлық онкогенді түрлерін қамтымайды. Сондықтан вакцина алған әйелдер де жасына және ұлттық ұсынымдарға сәйкес жатыр мойны обырына скринингтен өтуі керек.
Қорытындылай келе, АПВ-ға қарсы вакцинация – болашақ ұрпақтың денсаулығын қорғауға бағытталған ғылыми негізделген профилактикалық шара. Вакцина туралы дұрыс ақпараттану, медициналық мамандардың кеңесіне жүгіну және скринингтік тексерулерден уақытылы өту жатыр мойны обырының алдын алуға мүмкіндік береді.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің басшы орынбасары А.Еркінбекова
