Тамақтан улану – сапасыз немесе микробтармен, вирустармен, паразиттермен және улы заттармен ластанған тағамды тұтынудың салдарынан пайда болатын жедел ауру. Бұл жағдай жылдың кез келген мезгілінде кездескенімен, әсіресе жаз айларында жиілейді. Өйткені ыстық ауа райында азық-түлік тез бұзылып, ауру қоздырғыштарының көбеюіне қолайлы жағдай туады. Тамақтан улану балалар, жүкті әйелдер, егде жастағы адамдар және иммунитеті әлсіреген жандар үшін аса қауіпті болуы мүмкін. Сондықтан бұл аурудың алдын алу жолдарын білу және күнделікті өмірде сақтау өте маңызды.
Тамақтан уланудың негізгі себептеріне дұрыс сақталмаған немесе жеткілікті термиялық өңдеуден өтпеген тағамдарды пайдалану, жарамдылық мерзімі өткен өнімдерді тұтыну, сондай-ақ жеке бас гигиенасының сақталмауы жатады. Әсіресе ет, құс еті, балық, жұмыртқа, сүт және сүт өнімдері, крем қосылған кондитерлік өнімдер мен дайын салаттар тез бұзылатындықтан, оларды сақтау және пайдалану кезінде ерекше сақтық қажет.
Тамақтан уланудың алдын алудың ең тиімді жолдарының бірі – қол гигиенасын сақтау. Тамақ әзірлер алдында, ас ішер алдында, дәретханадан кейін және шикі ет немесе балықпен жұмыс істеген соң қолды сабынмен мұқият жуу қажет. Сонымен қатар жемістер мен көкөністерді ағын сумен жақсылап жуып, қажет болған жағдайда қайнаған сумен шаю ұсынылады.
Тағамды дұрыс дайындау да қауіпсіздіктің маңызды бөлігі болып табылады. Ет, құс еті, балық және жұмыртқа толық пісіріліп, жоғары температурада өңделуі керек. Шикі және дайын тағамдарға арналған пышақтар мен кесу тақтайларын бөлек пайдалану айқаспалы ластанудың алдын алады. Дайын тағамды бөлме температурасында ұзақ уақыт қалдырмай, уақытылы тоңазытқышқа қою қажет.
Азық-түлікті сақтау ережелерін сақтау да ерекше маңызды. Тоңазытқыштың температурасы қажетті деңгейде болуы, ал мұздатылған өнімдер қайта-қайта ерітіліп, мұздатылмауы тиіс. Дүкеннен өнім сатып аларда оның сыртқы қаптамасының бүтіндігіне, жарамдылық мерзіміне және сақтау шарттарына назар аудару қажет. Егер тағамның иісі, түсі немесе дәмі өзгерсе, оны пайдаланудан бас тартқан дұрыс.
Көшеде немесе қоғамдық тамақтану орындарында тамақтанғанда санитариялық талаптардың сақталуына көңіл бөлген жөн. Сенімсіз жерлерден дайын тағам сатып алмау, қайнатылмаған су ішпеу және тағамның жаңа дайындалғанына көз жеткізу арқылы улану қаупін азайтуға болады.
Тамақтан уланудың алғашқы белгілеріне жүрек айну, құсу, іштің ауыруы, іш өту, дене қызуының көтерілуі және жалпы әлсіздік жатады. Мұндай белгілер пайда болған жағдайда көп мөлшерде сұйықтық ішіп, өздігінен антибиотик қабылдамай, міндетті түрде дәрігерге қаралған жөн. Егер уланған адам кішкентай бала, жүкті әйел немесе егде жастағы адам болса, сондай-ақ белгілер ауыр түрде байқалса, медициналық көмекке дереу жүгіну қажет.
Тамақтан улану – қарапайым сақтық шараларын сақтау арқылы алдын алуға болатын аурулардың бірі. Жеке бас гигиенасын сақтау, тағамды дұрыс дайындау, азық-түлікті қауіпсіз жағдайда сақтау және сапасына мән беру өзіңізді де, отбасыңызды да тағамнан уланудан қорғауға көмектеседі. Денсаулықтың негізі – қауіпсіз әрі сапалы тамақтану екенін әрдайым есте ұстаған жөн.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары А.Искаков
