Қоғамдық тамақтану орындары – адамдар күнделікті тамақтанатын маңызды орындардың бірі. Мейрамханалар, асханалар, дәмханалар мен кафелерде тағамның сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын талаптар қатаң сақталуы тиіс. Себебі тағамды дайындау, сақтау немесе ұсыну кезінде санитариялық ережелер бұзылса, адамдар арасында тағамнан улану жағдайлары орын алуы мүмкін. Сондықтан қоғамдық тамақтану орындарында тағам қауіпсіздігін қамтамасыз ету – адам денсаулығын қорғаудың маңызды шараларының бірі.
Тағамнан улану – құрамында зиянды микроорганизмдер, олардың токсиндері немесе басқа да қауіпті заттары бар тағамдарды пайдаланудан пайда болатын ауру. Оның негізгі себептеріне азық-түлікті дұрыс сақтамау, тағам дайындау технологиясының бұзылуы, қызметкерлердің жеке бас гигиенасын сақтамауы және сапасыз өнімдерді пайдалану жатады. Әсіресе ет, балық, жұмыртқа, сүт өнімдері, дайын салаттар мен кремді кондитерлік өнімдер дұрыс сақталмаса, улану қаупі жоғарылайды.
Қоғамдық тамақтану орындарында тағамнан уланудың алдын алу ең алдымен санитариялық талаптарды сақтаудан басталады. Асхана қызметкерлері жұмысқа кіріспес бұрын медициналық тексеруден өтіп, жеке бас гигиенасын қатаң сақтауы қажет. Қолды уақытылы жуу, арнайы жұмыс киімін пайдалану, таза құрал-жабдықтармен жұмыс істеу және жұмыс орнын үнемі тазалықта ұстау тағам арқылы таралатын инфекциялардың алдын алуға көмектеседі.
Тағам дайындау кезінде азық-түліктің сапасына ерекше көңіл бөлу керек. Өнімдер тек қауіпсіздігі расталған, сапалы жеткізушілерден алынуы тиіс. Әрбір өнімнің жарамдылық мерзімі, сақтау жағдайы және сыртқы күйі тексерілуі қажет. Сапасы күмәнді, мерзімі өткен немесе дұрыс сақталмаған азық-түлікті пайдалануға болмайды.
Тағамдарды дұрыс сақтау да маңызды рөл атқарады. Шикі және дайын өнімдер бөлек сақталуы керек, өйткені олардың араласуы зиянды микроорганизмдердің таралуына әкелуі мүмкін. Тоңазытқыштағы температура талапқа сай болуы, дайын тағамдар белгіленген мерзім ішінде пайдаланылуы қажет. Тағамдарды бөлме температурасында ұзақ уақыт қалдыру олардың бұзылуына себеп болады.
Тағамды термиялық өңдеу ережелерін сақтау да уланудың алдын алудың негізгі жолдарының бірі болып табылады. Ет, құс еті, балық және жұмыртқа толық пісірілуі керек. Дұрыс өңделмеген тағамдарда ауру қоздырғыштары сақталып қалуы мүмкін. Сонымен қатар ас үйдегі пышақтар, тақтайшалар және басқа да құралдар әртүрлі өнімдер үшін бөлек қолданылып, үнемі залалсыздандырылып отыруы қажет.
Қоғамдық тамақтану орындарына келушілер де тағам қауіпсіздігіне назар аударуы керек. Тамақтанатын орынды таңдағанда оның тазалығына, қызметкерлердің сыртқы келбетіне және санитариялық жағдайына мән берген жөн. Тағамның иісі, түсі немесе дәмі күмән тудырса, оны пайдаланудан бас тарту қажет.
Егер тағамнан улану белгілері байқалса, оларды елемеуге болмайды. Жүрек айну, құсу, іштің ауыруы, іш өту, дене қызуының көтерілуі және әлсіздік сияқты белгілер пайда болған жағдайда медициналық көмекке жүгіну қажет. Уақытылы көрсетілген көмек аурудың асқынуын болдырмауға мүмкіндік береді.
Қоғамдық тамақтану орындарында тағамнан уланудың алдын алу – тек қызметкерлердің ғана емес, барлық қоғамның ортақ міндеті. Санитариялық нормаларды сақтау, тағамдарды дұрыс дайындау және сақтау, жеке гигиена талаптарын орындау арқылы тағам қауіпсіздігін қамтамасыз етуге болады. Сапалы әрі қауіпсіз тағам – адамдардың денсаулығын сақтаудың басты кепілі.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары А.Искаков
