Көкжөтел – тыныс алу жолдарын зақымдайтын, өте жұқпалы бактериялық ауру. Оның қоздырғышы – Bordetella pertussis бактериясы. Бұл ауру көбіне нәрестелер мен жас балалар арасында ауыр өтеді, алайда вакцина алмаған немесе иммунитеті әлсіреген ересектер де көкжөтелмен ауыруы мүмкін. Көпшілік көкжөтелді ұзаққа созылған қарапайым жөтелмен шатастырады. Алайда бұл ауру дер кезінде анықталып, емделмесе, ауыр асқынуларға әкелуі ықтимал. Сондықтан көкжөтелдің белгілерін білу және оның алдын алу шараларын сақтау өте маңызды.
Көкжөтел науқас адамның жөтелуі, түшкіруі немесе сөйлесуі кезінде бөлінетін ауа-тамшы арқылы таралады. Аурудың жасырын кезеңі әдетте 7–10 күнге созылады. Алғашқы кезде тұмауға ұқсас белгілер байқалады: мұрыннан су ағу, дене қызуының аздап көтерілуі, әлсіздік және жеңіл жөтел. Осы кезеңде науқас айналасындағыларға инфекцияны оңай жұқтырады.
Бірнеше күннен кейін жөтел күшейіп, ұстама түрінде қайталана бастайды. Көкжөтелдің ең басты белгісі – бірінен соң бірі тоқтаусыз қайталанатын қатты жөтел ұстамалары. Ұстамадан кейін науқас терең тыныс алғанда өзіне тән ысқырық тәрізді дыбыс шығуы мүмкін. Кейбір адамдарда жөтелден кейін құсу байқалады. Мұндай ұстамалар әсіресе түнгі уақытта жиілеп, адамның ұйқысына, тыныс алуына және жалпы жағдайына кері әсер етеді.
Көкжөтел әсіресе бір жасқа дейінгі нәрестелер үшін өте қауіпті. Олардағы ауру тыныс алудың уақытша тоқтауына, өкпенің қабынуына, құрысуға және басқа да ауыр асқынуларға себеп болуы мүмкін. Сондықтан нәрестелерде ұзаққа созылған немесе жиілеген жөтел байқалса, дереу дәрігерге қаралу қажет.
Көкжөтелдің алдын алудың ең тиімді жолы – вакцинация. Балаларға көкжөтелге қарсы екпе ұлттық иммундау күнтізбесіне сәйкес бірнеше кезеңде салынады. Вакцина ағзада қорғаныс иммунитетін қалыптастырып, аурудың ауыр түрінің дамуын және қауіпті асқынуларды болдырмауға көмектеседі. Уақыт өте келе иммунитеттің әлсіреуіне байланысты кейбір жағдайларда жасөспірімдер мен ересектерге де қайта егу ұсынылуы мүмкін. Сонымен қатар жүкті әйелдерге белгілі бір мерзімде көкжөтелге қарсы вакцина алу жаңа туған нәрестені өмірінің алғашқы айларында қорғауға мүмкіндік береді.
Аурудың таралуын болдырмау үшін жөтел этикетін сақтау, қолды сабынмен жиі жуу, үй-жайларды жүйелі түрде желдету және науқас адамдармен жақын қарым-қатынасты шектеу маңызды. Егер көкжөтел диагнозы қойылса, дәрігердің емін толық қабылдап, оқшаулану тәртібін сақтау қажет. Бұл инфекцияның басқа адамдарға таралуының алдын алады.
Көкжөтел – ұзаққа созылатын қарапайым жөтел емес, дер кезінде емделуді және алдын алуды қажет ететін жұқпалы ауру. Вакцинация, жеке бас гигиенасын сақтау және аурудың алғашқы белгілері байқалған кезде дәрігерге уақытылы қаралу арқылы көкжөтелдің таралуын азайтып, ауыр асқынулардың алдын алуға болады. Әсіресе балалардың денсаулығын қорғау үшін екпе күнтізбесін сақтау және профилактикалық шараларға жауапкершілікпен қарау – әрбір ата-ананың маңызды міндеті.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің басшы орынбасары А.Еркінбекова
