Су – тіршіліктің қайнар көзі, адамзаттың ең маңызды табиғи ресурстарының бірі. Өзендер, көлдер, су қоймалары мен жер асты сулары халықты ауызсумен қамтамасыз етіп қана қоймай, ауыл шаруашылығының, өндірістің және экожүйелердің тұрақты жұмыс істеуінде ерекше рөл атқарады. Сондықтан су көздерін ластанудан, сарқылудан және басқа да зиянды әсерлерден қорғау – бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің бірі. Осы мақсатта су қорғау белдеулері белгіленеді.
Су қорғау белдеулері – өзендер, көлдер, су қоймалары және басқа да су нысандарының маңында белгіленетін арнайы аумақтар. Бұл аумақтардың негізгі мақсаты – су көздерін ластанудан қорғау, олардың табиғи жағдайын сақтау және су сапасының нашарлауына жол бермеу. Мұндай белдеулер қоршаған ортаны қорғау жүйесінің маңызды бөлігі болып табылады.
Көп жағдайда адам әрекеті су көздерінің ластануына себеп болады. Өндірістік қалдықтар, тұрмыстық қоқыс, ауыл шаруашылығында қолданылатын тыңайтқыштар мен химиялық заттар суға түсіп, оның сапасына кері әсер етеді. Ластанған су тек табиғатқа ғана емес, адам денсаулығына да қауіп төндіреді. Сондықтан су қорғау белдеулерінде табиғатты қорғауға бағытталған арнайы талаптар мен шектеулер енгізіледі.
Су қорғау белдеулерінің аумағында қоршаған ортаға зиян келтіретін әрекеттерге жол берілмейді. Мұнда қоқыс төгуге, өндірістік және тұрмыстық қалдықтарды орналастыруға, зиянды химиялық заттарды сақтауға немесе суға ағызуға тыйым салынады. Сонымен қатар кейбір жағдайларда құрылыс жұмыстарын жүргізуге және жерді пайдалану тәртібіне қатысты арнайы талаптар белгіленеді. Бұл шаралар су көздерінің табиғи тазалығын сақтауға мүмкіндік береді.
Су қорғау белдеулері биологиялық әртүрлілікті сақтауда да маңызды рөл атқарады. Өзен-көлдердің жағалауларында көптеген өсімдіктер мен жануарлар мекендейді. Егер бұл аумақтар қорғалмаса, табиғи тепе-теңдік бұзылып, кейбір түрлердің жойылып кету қаупі артады. Сондықтан су қорғау аймақтары тек суды ғана емес, тұтас экожүйені қорғауға бағытталған.
Қазіргі таңда климаттың өзгеруі мен экологиялық мәселелердің күшеюі су ресурстарын ұқыпты пайдаланудың маңызын арттырып отыр. Су тапшылығы әлемнің көптеген елдерінде өзекті мәселеге айналуда. Осындай жағдайда әрбір су көзін қорғау болашақ ұрпақтың игілігі үшін аса қажет. Су қорғау белдеулері осы міндетті жүзеге асыруға көмектесетін тиімді құралдардың бірі болып саналады.
Табиғатты қорғау тек мемлекеттік органдардың ғана емес, әрбір азаматтың ортақ міндеті. Су айдындарының маңында демалған кезде қоқыс қалдырмау, суға зиянды заттарды төкпеу және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау – экологиялық мәдениеттің маңызды көрсеткіші. Әр адам табиғатты қорғауға өз үлесін қосқанда ғана су ресурстарын келер ұрпаққа таза күйінде жеткізуге болады.
Қорыта айтқанда, су қорғау белдеулері – су көздерінің тазалығын сақтауға, табиғи ортаны қорғауға және халықтың экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған маңызды аумақтар. Су – баға жетпес байлық, сондықтан оны қорғау әрқайсымыздың азаматтық борышымыз болып табылады. Табиғатқа жанашырлықпен қарап, су ресурстарын ұтымды пайдалану арқылы ғана біз болашақ ұрпаққа таза әрі қауіпсіз қоршаған орта қалдыра аламыз.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық
бақылау департаменті басшысының орынбасары А.Искаков
