Адам денсаулығы мен жеке бас тазалығы – қоғам мәдениетінің маңызды көрсеткіштерінің бірі. Тазалық сақтау көптеген жұқпалы аурулардың алдын алуға көмектеседі. Осындай мәселелердің бірі – педикулез.
Педикулез – адамның шашында, денесінде немесе киімінде биттердің паразиттік тіршілік етуінен пайда болатын жұқпалы ауру. Бұл ауру көбінесе балалар мен жасөспірімдер арасында жиі кездеседі. Педикулез адам денсаулығына ғана емес, оның психологиялық жағдайына да әсер етеді. Сондықтан бұл мәселенің алдын алу және онымен күресу қоғам үшін маңызды.
Педикулездің қоздырғышы – бит деп аталатын ұсақ паразит жәндіктер. Олар адамның қанымен қоректеніп, теріде қышу мен тітіркену туғызады. Биттер көбінесе шаш арасында өмір сүреді және жұмыртқаларын шаш талшықтарына жабыстырып қояды. Педикулездің негізгі белгілеріне бастың қатты қышуы, терінің қызаруы және шаш арасында сіркелердің пайда болуы жатады. Кейде ауру асқынған жағдайда тері жараланып, іріңді инфекциялар дамуы мүмкін.
Педикулездің таралу жолдары әртүрлі. Көбінесе ол науқас адаммен тікелей байланыс кезінде жұғады. Сонымен қатар ортақ тарақ, бас киім, сүлгі немесе төсек-орын пайдалану арқылы да таралуы мүмкін. Әсіресе мектептерде, балабақшаларда және адамдар көп жиналатын орындарда бұл ауру тез таралады. Сондықтан балалар арасында тазалық сақтау мәдениетін қалыптастыру өте маңызды.
Педикулездің алдын алуда жеке бас гигиенасы басты рөл атқарады. Адам үнемі шашын жуып, дене тазалығын сақтауы керек. Киім мен төсек-орындарды жиі ауыстырып, жоғары температурада жуу қажет. Әр адамның жеке тарағы, сүлгісі және бас киімі болуы тиіс. Басқа адамның жеке заттарын қолданбау – педикулезден сақтанудың маңызды тәсілі.
Мектептер мен балабақшаларда санитарлық бақылауды күшейту де аса маңызды. Медициналық қызметкерлер балаларды уақытылы тексеріп, педикулез анықталған жағдайда дереу шара қолдануы қажет. Егер бір оқушыдан бит табылса, оның отбасы мүшелері де тексерістен өтуі тиіс. Бұл аурудың одан әрі таралуының алдын алады.
Педикулезді емдеу қазіргі кезде арнайы дәрілік құралдардың көмегімен жүргізіледі. Дәріханаларда битке қарсы сусабындар, майлар және ерітінділер сатылады. Бірақ емдеу барысында дәрігер кеңесін алу маңызды. Сонымен қатар тек шашты өңдеу жеткіліксіз, киім-кешек пен төсек жабдықтарын да толық залалсыздандыру қажет.
Педикулездің адамға психологиялық әсері де бар. Кейбір адамдар бұл аурудан ұялып, айналасындағылардан жасырғысы келеді. Алайда педикулез тек тазалықтың жоқтығынан ғана пайда болмайды, ол кез келген адамға жұғуы мүмкін. Сондықтан мұндай жағдайда адамды кемсітпей, керісінше қолдау көрсетіп, емделуге көмектесу қажет.
Халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізудің маңызы зор. Адамдар педикулездің белгілерін, жұғу жолдарын және алдын алу шараларын жақсы білуі керек. Санитарлық-ағарту жұмыстары арқылы қоғамның денсаулық мәдениетін арттыруға болады.
Қорытындылай келе, педикулез – кең таралған паразиттік аурулардың бірі. Ол адам денсаулығына және әлеуметтік өміріне кері әсер етеді. Сондықтан жеке бас гигиенасын сақтау, санитарлық талаптарды орындау және уақытылы медициналық көмекке жүгіну өте маңызды.
Түркістан облысының санитариялық-эпидемиологиялық
бақылау департаменті басшысы Н.Нышанов
